La Dolce Vita (1960)



Βαθμολογία 9,5/10

Η ταινία αφηγείται εφτά μέρες από τη ζωή του Μαρτσέλο, Ιταλού δημοσιογράφου που ζει στη Ρώμη της δεκαετίας του 50'. Με τα ρεπορτάζ του καλύπτει τις κοινωνικές ειδήσεις: σταρ του κινηματογράφου, θαύματα και σκάνδαλα της αριστοκρατίας. Η ταινία θεωρείται σημείο κατατεθέν του παγκόσμιου κινηματογράφου, και έχει επεηρεάσει την γενικότερη κουλτούρα. Στην γλώσσα μας, η φράση 'ντόλτσε βίτα' χρησιμοποιείται για την περιγραφή ξέφρενης, άνετης ζωής, καλοπέρασης. Μία τέτοια ζωή φαίνεται ότι διάγει και ο πρωταγωνιστής μας: Συμμετέχοντας στην κοσμική ζωή της Ρώμης και κυνηγώντας θέματα για τα ρεπορτάζ του, ο Μαρτσέλο με το σπορ αμάξι του, τα ακριβά ρούχα και τα μαύρα γυαλιά τριγυρίζει από πάρτυ σε πάρτυ και κάνει εφήμερες σχέσεις που τελειώνουν στα άψε-σβήσε. Ερωτοτροπεί με μία αριστοκράτισσα (Anouk Aimee), περνάει μία νύχτα με μία στάρ του Χόλιγουντ (Anita Ekberg), και νιώθοντας πνιγμένος στην ερωτική του σχέση τσακώνεται και τα ξαναβρίσκει σε μια νύχτα με την σύντροφό του. Για τον Μαρτσέλο, το νόημα της ζωής βρίσκεται στον πλούτο και στην καλοπέραση και είναι εμφανές καθ'όλη τη διάρκεια της ταινίας ότι αυτό επιδιώκει. Ωστόσο, η αυτοκτονία του φίλου του Steiner τον κάνει να σκεφτεί βαθύτερα για τη ζωή του.

Ο Fellini με αυτή την ταινία περνά σε μια άλλη φάση. Με σχεδόν ανύπαρκτη αφηγηματική ροή, με πρόσωπα που απλά εμφανίζονται και χάνονται χωρίς να αναπτυχθούν, συχνά με θολό το κάτοπτρο των μηνυμάτων πίσω από κάθε σκηνή. Τα έργα του από δω και πέρα γίνονται πιο 'προσωπικά'  και πιο μπερδεμένα. Ας επανέλθουμε όμως και ας χαράξουμε την πορεία μας στην "Γλυκιά Ζωή" με βάση τους τρεις κύριους άξονες: κοινωνία, θρησκεία, οικογένεια.

Κοινωνία

Ο Fellini απεικονίζει μια Ιταλία που προσπαθεί ανακάμψει από τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο. Βάζοντας στο επίκεντρο τον ηθικό ξεπεσμό και την επιφανειακή στάση της μπουρζουαζίας, κάνει μια έξυπνη σάτυρα για τους διασήμους, τους αριστοκράτες, τους ρεπόρτερ, δηλαδή την ελίτ της ρωμαϊκής κοινωνίας. Ενώ η ζωή φαντάζει για τους 'απ'έξω', γλυκιά και όμορφη, στην ουσία κανείς δεν είναι ευτυχισμένος. Τα όρια ιδιωτικής και δημόσιας ζωής εξαφανίζονται όταν ένα σμήνος 'παπαράτσι' πολιορκούν κάθε κίνηση και πράξη σου. Παρά το πρόσωπο της ντίβας και συμβόλου του σεξ που αναδεικνύει η Σύλβια, δεν είναι παρά ένα αθώο και ευαίσθητο πλάσμα που παίζει με ένα μικρό γατάκι και βουτάει στην Φοντάνα ντι Τρέβι για να αισθανθεί την γαλήνη των ήσυχων νερών της. (Ο Μαρτσέλο δεν την αγγίζει λες και είναι εύθραυστη, ευαίσθητη, και θα σπάσει). 

Ο συγγραφέας Στάινερ, ενώ είναι επιτυχημένος και τακτοποιημένος με σύντροφο και παιδιά, αυτοκτονεί αφού πρώτα σκοτώσει τα ίδια του τα τέκνα. Η Μανταλένα, η αριστοκράτισσα που βαριέται την καθημερινότητα και χρησιμοποιεί τον Μαρτσέλο για να ικανοποιήσει τα πάθη της. Αυτά τα πρόσωπα συνθέτουν το κολάζ της κοινωνικής κριτικής με αποκορύφωμα την τελευταία σκηνή, όπου σε ένα ξέφρενο πάρτυ οι προσκεκλημένοι επιδίδονται σε κάθε λογής διασκέδασης για να σπάσουν την πλήξη τους.

Θρησκεία

Η καθολική εκκλησία ενοχλήθηκε πολύ και φρόντισε να την απαγορεύσει. Ακριβώς η πρώτη σκηνή (που θεωρήθηκε ίσως σαν παρωδία της δευτέρας Παρουσίας) δείχνει ενα ελικόπτερο να μεταφέρει ένα άγαλμα του Χριστού. Μερικές κοπέλες κάνουν ηλιοθεραπεία και χαιρετούν όλο χαρά και ζωντάνια το ελικόπτερο. Η ακατάλληλη προφανώς ενδυμασία τους και η ένδειξη ασέβειας προς τα ιερά και θεία, θεωρήθηκε βλάσφημο περιεχόμενο. Ο Fellini όμως βάζει στο επίκεντρο, εκτός από την διεφθαρμένη κοινωνία, και την θρησκεία. Ντύνει την σελέμπριτυ (Σύλβια) ως παπά και την βάζει να ανεβαίνει τρέχοντας τα σκαλιά του καμπαναριού στο Βατικανό. Πίσω της αεικίνητα κουνούπια, οι παπαράτσι δεν σέβονται ούτε καν την ιερότητα του χώρου.Ακόμη, η παρουσίαση του ψεύτικου θαύματος της Παναγίας μόνο και μόνο προς τέρψιν των μαζών και πώληση των φυλλάδων. Τέλος, με μία καταπληκτική κατά την γνώμη μου συμβολική σκηνή, το νεκρό θαλάσσιο πλάσμα που κοιτά με το ένα μάτι κατευθείαν στην κάμερα, σαν ένας θεός απογοητευμένος από τους ανθρώπους και την ανηθικότητά τους.

Οικογένεια

Με την εμφάνιση του πατέρα του Μαρτσέλο, όπου ο ήρωας φαίνεται για πρώτη φορά αληθινά ευτυχισμένος, και τον μετέπειτα θάνατό του ο Fellini κάνει μία ακόμα σάτυρα για το θεσμό της οικογένειας. Ακόμα, η σύντροφος του Μαρτσέλο η Έμα, που μένει πιστή στις παραδόσεις και ζητά απεγνωσμένα να την παντρευτεί ο Μαρτσέλο, πιστεύοντας ότι αυτό θα επισφραγίσει τη σχέση τους και θα διατηρήσει την αγάπη τους. Τέλος, ενώ η οικογένεια του συγγραφέα Steiner φαντάζει η ιδανική και η τέλεια, η αυτοκτονία του και η δολοφονία των παιδιών έρχεται να υπογράψει τραγικά και σε αυτό το θέμα.

Με πληθώρα συμβολισμών και σημείων κριτικής, ο Fellini δημιουργεί μια από τις καλύτερες ευρωπαϊκές ταινίες. Κλείνοντας το έργο του με μία επίσης πολύ έξυπνη συμβολική σκηνή, δείχνει ότι ο ήρωάς του επιστρέφει στην 'γλυκιά' ζωή, στον ξέφρενο ηθικό ξεπεσμό και στην επιφανειακή διαβίωση. Ίσως επειδή ακριβώς αδυνατεί να 'επικοινωνήσει', να κατανοήσει το αληθινό νόημα της ζωής.