Bande à part (1964)

Βαθμολογία 8/10

 Η Οντίλ γνωρίζεται με δυο επίδοξους εγκληματίες, τον Άρθουρ και τον Φραντς, στην τάξη των Αγγλικών. Κάποια στιγμή θα αναφέρει στον Φραντς ότι στη βίλα που ζει μαζί με την θεία της Βικτόρια και έναν κύριο, τον Στολτζ, βρίσκεται ένα μεγάλο χρηματικό ποσό. Οι δυο άνδρες θα πείσουν την Οντίλ να τους βοηθήσει να κλέψουν το ίδιο της το σπίτι.

Μετά από το προκλητικό "Le Mepris", o Godard επιστρέφει με ένα χαλαρό film noir στο οποίο βέβαια δεν παραλείπει να ενσωματώσει το έντονο προσωπικό στοιχείο. Παρεμβαίνοντας για να συμπληρώσει την αφηγηματική πορεία της ταινίας, κόβοντας τον ήχο για πάνω από 36 δευτερόλεπτα για να δείξει ότι οι ήρωες 'δεν έχουν τίποτα να πουν', κάνοντας αναφορές στην pulp κουλτούρα και σε δημιουργούς της εποχής του ή παλαιότερους, όπως o Poe, o Cocteau, o Chabrol, o Chaplin. Στο υπόγειο καφέ ακούγεται το τραγούδι της Catherine DeNeuve από την ταινία Les parapluies de Cherbourg. (και οι δύο ταινίες γυρίστηκαν το 1964). Έτσι, η ταινία ξεφεύγει από το ρόλο της ως μέσο διήγησης μιας ιστορίας και γίνεται η κατάθεση της ψυχοσύνθεσης του δημιουργού. Ένα πεδίο όπου ο σκηνοθέτης χειρίζεται σαν μαριονέτες τους ρόλους, το σκηνικό, το φόντο, την πλοκή και τα διαμορφώνει ανάλογα με τι θέλει να πει.

Προσωπικά, πιστεύω ότι το σινεμά του Godard είναι αρκετά προσωπικό και ότι το αν θα σου αρέσει εξαρτάται απόλυτα από τι προσδοκίες περιμένες από μια ταινία. Έχω την εντύπωση ότι ο Godard και ο Woody Allen για παράδειγμα έχουν ένα κοινό πεδίο ορισμού. Και χρησιμοποιώ τον Woody ως παράδειγμα πρώτον γιατί είναι κι αυτός από τους αγαπημένους μου σκηνοθέτες και δεύτερον επειδή ανήκει σ'ένα τελείως διαφορετικό είδος κινηματογράφου. Έτσι, λοιπόν, το σκεπτικό μου είναι το εξής: κανένα από τα έργα τους δεν θα μπορούσαν να υφίστανται χωρίς αυτούς, χωρίς την ιδιαίτερη προσωπική πινελιά που τα κάνουν μοναδικά και ξεχωριστά, πανομοιότυπα έργα που έχουν την ίδια ετικέτα προέλευσης (του ίδιου κινηματογραφικού φάσματος κάθε δημιουργού) , μικρά διαμαντάκια. Οι ιστορίες που διηγείται ο καθένας είναι σεναριακά αρκετά απλές και υπό την καθοδήγηση οποιαδήποτε άλλου θα περνούσαν απαρατήρητες. Θα κλείσω όμως αυτή την παρένθεση, ελπίζοντας να έχω απαντήσει στην άποψη που προσάπτει στον Godard την εσωστρέφεια στα φιλμ του.

Γυρίζοντας πάλι στην "Bande a part" να εξηγήσουμε αρχικά τι σημαίνει ο τίτλος. Στα ελληνικά θα μπορούσε να μεταφραστεί ως "ομάδα στην άκρη" ή πιο ολοκληρωμένα ως νόημα, "κάνε στην άκρη την ομάδα". Δεν ξέρω αν αυτό σημαίνει ότι βάζει στο στόχαστρο, μεταξύ άλλων, τον κονφορμισμό αλλά το σίγουρο είναι ότι καταγγέλει για μια ακόμα φορά την αμερικανοποίηση των νέων. Μία έμμεση σάτιρα στην επιρροή των pop ειδώλων και της αμερικανικής κουλτούρας στη ζωή της νεολαίας. Γιατί, όλο το κόνσεπτ του στησίματος της ληστείας δεν θυμίζει λίγο την αφέλεια και τον αυθορμητισμό των νέων που προσπαθούν να συμπεριφερθούν σαν τα πρότυπα των αστυνομικών μυθιστορημάτων και των ταινιών;

Σεκάνς ανθολογίας για το γαλλικό σινεμά και όχι μόνο: ο χορός στο μπαρ που ενέπνευσε τον Quentin Tarantino για την περίφημη σκηνή΄χορού στο Pulp Fiction με τον Τραβόλτα και την Θέρμαν. Ακόμη, το μανιακό τρέξιμο στο Λούβρο, και το σπάσιμο του ρεκόρ των 9,5 λεπτών, λίγο πριν τη ληστεία. Αυτή η σκηνή είναι αριστουργηματική για μένα για δύο λόγους. Πρώτον, ο Godard θα κάνει μία ακόμα αναφορά στην Τέχνη, στο Παρίσι, στον Πολιτισμό. Δεύτερον, λίγο πριν οι τρεις νέοι διαφθείρουν το πνεύμα, την ψυχή και το ήθος τους με τη ληστεία, τρέχουν, γελούν, απολαμβάνουν τη ζωή με όση αθωότητα και αφέλεια τους έχει απομείνει.

Στα τελευταία λεπτά έχουμε ένα σωρό ανατροπές: ένα ή μάλλον δύο θανάτους, έναν έρωτα, μια ληστεία, μια φυγή και ένα...ταξίδι. Ένα ταξίδι που μόλις αρχίζει για τους δύο ήρωες: ο δημιουργός μας αφήνει να φανταστούμε τη συνέχεια. Έτσι και ο κινηματογράφος του...

Σημ: Ο Quentin Tarantino ονόμασε την εταιρεία παραγωγής του A Band Apart ως φόρο τιμής στον Jean Luc Godard και τούτο το έργο του.
Σημ2: Το γαλλικό συγκρότημα Nouvelle Vague ονόμασε τον δεύτερο του δίσκο Bande à part, κι αυτό σαν φόρο τιμής στον μεγάλο εκπρόσωπο του κινήματος.